Als werknemer vrijwilligerswerk doen in het buitenland

Binnen de EER of naar Zwitserland

In de landen van de EER en Zwitserland geldt het vrij verkeer van personen. Dat heeft veel voordelen. Je kan gemakkelijk van het ene naar het andere land reizen en mag in elk land wonen. Heb je een Europese nationaliteit? Dan kan je vrijwillerswerk doen in een ander land van de EER of in Zwitserland.

Benodigde documenten

• Ben je ouder dan 18 jaar? Dan heb je enkel je identiteitskaart nodig om te kunnen reizen.
• Ben je jonger dan 18 jaar? Dan moet(en) jouw ouder(s) een document ondertekenen dat ze jou toestemming geven om alleen te reizen. Dit formulier kan je aanvragen bij je Belgische gemeentehuis. Op het gemeentehuis wordt het document gelegaliseerd. Dat wil zeggen dat de gemeente verklaart dat de handtekening(en) van je ouder(s) echt zijn. Daarna moet het ook bij de FOD Buitenlandse Zaken gelegaliseerd worden, zodat het document in het buitenland aanvaard wordt.

Aanmelden bij de lokale bevolkingsdienst

Wil je naast je vrijwilligerswerk ook een betaalde job doen of blijf je meer dan 90 dagen? Dan moet je je binnen de 8 dagen aanmelden bij de bevolkingsdienst van je nieuwe woonplaats. Kies in de zoekfunctie ‘tijdelijk werken’ om te zien welke stappen je dan moet volgen. De minimumleeftijd om te mogen werken kan verschillen per land. Ook de regels rond arbeidswetgeving zijn verschillend (bijvoorbeeld of je ’s avonds mag werken). Als je als vrijwilliger in het land bent, is het aantal uur dat je mag werken vaak beperkt. De plaats waar je als vrijwilliger werkt, kan jou informeren over wat wel en niet mag.

Deze documenten mag de lokale bevolkingsdienst vragen:

• Identiteitskaart of internationaal paspoort. Let erop dat jouw identiteitsdocument nog minstens 6 maanden geldig is na de datum van je geplande terugkeer.
• Bewijs dat je verzekerd bent (bijvoorbeeld jouw Europese ziekteverzekeringskaart of een bewijs van een andere verzekering)
• Bewijs dat je vrijwilligerswerk gaat doen (bijvoorbeeld een attest van de plaats waar je als vrijwilliger zal werken)
• Soms wordt een solvabiliteitsbewijs gevraagd. Dat is een document om te bewijzen dat je genoeg geld hebt voor de periode dat je in het land zal verblijven. Een voorbeeld hiervan is een uittreksel van je bankrekening.

Buiten de EER

Wil je naar een land buiten de Europese Economische Ruimte of Zwitserland? Dan wordt het een beetje ingewikkelder. Elk land mag namelijk zelf kiezen wie er mag verblijven. Dat wil ook zeggen dat je niet in elk land kan vrijwillerswerk doen.

Hieronder vind je de meest voorkomende documenten die een land kan vragen voor je ernaar toe mag reizen om er te verblijven:

domicilie

Ongeacht of je naar een land binnen of buiten de EER of naar Zwitserland gaat, zal je rekening moeten houden met deze zaken:

• Ben je minder dan 90 dagen afwezig? Dan hoef je jouw Belgische gemeente niet op de hoogte te brengen.
• Vertrek je voor langer dan 90 dagen naar het buitenland? Dan moet je dat melden bij jouw Belgische gemeente. Zij zullen jou als tijdelijk afwezig registreren. Een melding van tijdelijke afwezigheid gebeurt normaal gezien voor maximaal 1 jaar.

Zorg ervoor dat je niet wordt uitgeschreven van het bevolkingsregister! Dat kan problemen geven met je Groeipakket/kinderbijslag, ziekteverzekering en belastingen.

Veilig reizen

Op de website van FOD Buitenlandse Zaken vind je per land advies over veiligheid en gewoontes in het land.

Is jouw reis geboekt? Meld je dan zeker aan op Travellers Online. Zo weet de Belgische ambassade wanneer je in het land bent. Als er iets ernstigs gebeurt, bijvoorbeeld een natuurramp of een aanslag, dan kunnen ze jou gemakkelijker bereiken en helpen.

Mag je van je Belgische werkgever binnen je contract vrijwilligerswerk doen in het buitenland en blijf je ondertussen je loon ontvangen? Of je belastingen moet betalen, hangt af van enkele factoren.

Hoe lang ga je naar het buitenland?

Minder dan 183 dagen naar het buitenland

Als je vrijwilligerswerk in het buitenland doet dat minder dan 183 dagen duurt, blijf je belastingplichtig in België. België blijft jouw fiscale woonplaats. Je doet aangifte en betaalt belastingen in België op het loon dat je van je Belgische werkgever ontvangt, zelfs als je in het buitenland verblijft. Je hoeft geen extra aangifte te doen in het land waar je vrijwilligerswerk doet.

Meer dan 183 dagen naar het buitenland

Blijf je langer, dan veranderen de regels en hangt het af van de fiscale wetgeving in het land waar je verblijft. In de meeste gevallen betaal je slechts één keer belasting, omdat België met veel landen een dubbelbelastingverdrag heeft afgesloten. Dit verdrag bepaalt waar je belastingen betaalt, zodat je niet dubbel belast wordt. Lees meer hierover op de themapagina over belastingen.

Krijg je een forfaitaire vergoeding voor je vrijwilligerswerk?

Ja, ik ontvang een forfaitaire vergoeding

Ontvang je een vergoeding van je buitenlands vrijwilligerswerk? Dan zal je hier belastingen om moeten betalen omdat deze inkomsten bijna altijd als loon en dus als belastbare inkomsten worden beschouwd.

Als de vergoeding hoger is dan een bepaald bedrag per dag, moet je dit aangeven bij de Belgische belastingen. Dit maximumbedrag verandert elk jaar en kun je nakijken bij het Vlaams Steunpunt Vrijwilligerswerk. Het is ook mogelijk dat je belastingen moet betalen in het land waar je vrijwilligerswerk doet. Dit check je best met je organisatie.

Neen, ik ontvang geen forfaitaire vergoeding

In dat geval heeft jouw vrijwilligerswerk geen effect op jouw belastingen. De enige vergoeding die je kunt ontvangen is een onkostenvergoeding op basis van reële kosten die je hebt gemaakt voor je vrijwilligerswerk.

Je organisatie kan jouw gemaakte kosten (bijvoorbeeld kilometers met je eigen wagen, treintickets, of materialen die je nodig hebt voor de stage) terugbetalen als je de aankoopbewijzen voorlegt. Deze onkostenvergoeding hoef je niet in te vullen op je belastingaangifte.

Ga je een extra job uitoefenen tijdens je vrijwilligerswerk?

Als je in het buitenland een extra job aanneemt, bijvoorbeeld omdat het leven daar duurder is dan in België en je niet kunt rondkomen met je Belgische loon, is het belangrijk om de arbeidswetgeving in dat land goed na te kijken.

Waar moet ik belastingaangifte doen?

Als je geld verdient in een ander land, moet je zowel daar belastingaangifte doen als in België. Als er een dubbelbelastingverdrag is tussen België en het land waar je werkte, dan word je niet twee keer belast op hetzelfde bedrag. Meer informatie over dubbele belastingen vind je op de algemene themapagina belastingen.

Als je in het buitenland extra inkomen verdient, kan het zijn dat je in België ook extra moet betalen. Dit gebeurt als al je inkomsten samen ervoor zorgen dat je in een hogere belastingschijf terechtkomt.

Themapagina belastingen

Als je vrijwilligerswerk gaat doen, is het belangrijk om te weten of je hiervoor een vergoeding ontvangt. In de meeste gevallen gaat het om onbetaald vrijwilligerswerk. In dat geval is de onderstaande informatie van toepassing.

Krijg je echter wel een vergoeding, dan word je in veel landen als een werknemer beschouwd, en kunnen de regels voor de ziekteverzekering verschillen. Zoek in dat geval op "werken" in de zoekfunctie.

De wetgeving rond verzekeringen verschilt per land. In sommige landen moet de organisatie waar je vrijwilligerswerk doet jou verzekeren. Zij kunnen je informeren of zij voor jou een ziekteverzekering en/of arbeidsongevallenverzekering moeten afsluiten.

Als je door je werkgever binnen je arbeidscontract naar het buitenland wordt gestuurd, spreken we van detachering. Echter, je kunt niet door je werkgever worden gedetacheerd om vrijwilligerswerk te doen.

Betaalt het ziekenfonds je medische kosten in het buitenland?

Ga je naar het buitenland om stage te lopen dan hangt het af van naar welk land je gaat of je verzekerd bent.

Wel verzekerd

België heeft een speciaal akkoord gesloten met alle landen van de EER en 27 andere landen, waardoor je in die landen wel verzekerd bent via je ziekenfonds. Het lokale systeem verschilt wel van land tot land. Soms zal je niets moeten betalen, soms enkel een deel en soms het volledige bedrag (waarbij je achteraf je geld terugkrijgt).

Deze 27 andere landen zijn: Albanië, Algerije, Argentinië, Australië, Bosnië-Herzegovina, Brazilië, Canada (ook een apart verdrag met Québec), Chili, DR Congo, de Filippijnen, Groot-Brittannië, India, Israël, Japan, Kosovo, VJR Macedonië, Marokko, Moldavië, Montenegro, San Marino, Servië, Tunesië, Turkije, Uruguay, de Verenigde Staten, Zwitserland en Zuid-Korea.

Alle akkoorden kun je hier nalezen:

Belgische sociale zekerheid

Niet verzekerd

In alle andere landen ben je meestal niet verzekerd door je ziekenfonds. Zij dekken in principe enkel medische kosten in België of dringende medische kosten in enkele landen tijdens een toeristisch bezoek.

Wat moet je doen voor je naar het buitenland vertrekt?

Voor je naar het buitenland vertrekt, neem je contact op met je ziekenfonds.

1. Geef hen zoveel mogelijk informatie over je buitenlandplannen, zodat ze je kunnen adviseren over of je wel of niet kunt rekenen op een terugbetaling van je eventuele medische kosten. Laat hen weten naar welk land je gaat, voor hoe lang en wat je er precies gaat doen.

2. Vraag ook je Europese ziekteverzekeringskaart (EZVK) aan. Die kaart bewijst dat je in België verzekerd bent en moet je in sommige situaties tonen voordat je medische zorg kunt krijgen. Bij de meeste ziekenfondsen kun je deze kaart digitaal aanvragen, bijvoorbeeld via de app van het ziekenfonds.

Wat als je niet verzekerd bent via je ziekenfonds?

Als het ziekenfonds jou laat weten dat je niet verzekerd bent voor je verblijf in het buitenland, dan moet je een privéverzekering nemen. Er bestaan heel wat verschillende privéverzekeraars en speciale pakketten voor vrijwilligerswerk. Vergelijk verschillende prijzen en pakketten voor je een beslissing maakt.

Vertrek je naar het buitenland via een uitwisselingsprogramma zoals Erasmus+ of een organisatie? Zij zullen jou hierover ook kunnen informeren of misschien zelfs een passende verzekering aanbieden. Vraag ook zeker na bij het project waar je vrijwilligerswerk gaat doen wat zij jou zouden adviseren.